مىخواندند ، قطع نمود و رؤوس منابر را به ذكر القاب المستنصر باللّه علوى زيب و زينت داد و باز ذكر « حىّ على خير العمل » را در اذان صلوة خمسه امر فرمود . و از جمله وقايع اين سال آنكه خواجه نظام الملك وزير ، جماعتى از اعيان منجّمين ، مثل : عمر بن ابراهيم خيام « 1 » ، ابو المظفّر اسفزارى ، سمون بن نجيب واسطى ، و غير ايشان را جمع نموده نوروز فرس را روز رسيدن آفتاب به اوّل نقطهء برج حمل قرار دادند . قبل از آن نوروز روز حلول آفتاب بود در نصف برج حوت « 2 » . و از ابتداى اين سال تاريخ جلالى ملكشاهى قرار گرفت « 3 » . و در همين سال ، سلطان جلال الدّين ملكشاه حكم فرمود كه عمر خيّام و ساير علماى اين فن ، به رصد بستن كواكب ثوابت و سيارات اشتغال نمايند . به موجب فرمودهء سلطان ملكشاه خدمت حكيم عمر خيّام و ساير فضلاى دانشور ، كه در فنّ رصدبندى مهارتى داشتند ، مهمّ ايشان را پيشنهاد همّت خود ساخته مدّت بيست و هشت سال مساعى جميله به ظهور رسانيدند « 4 » . و چون در سنهء خمس و ثمانين [ اربعمائه - 485 ] هجرى سلطان ملكشاه از اين عالم رحلت فرمود مهمّ آن رصد نيز معطّل بماند و جمعيّت علما متفرّق گشتند .

--> ( 1 ) . م : خيامى . ( 2 ) . حوت و حمل : در لغت به معنى ماهى و گوسفند است اما در تقويم منطقة البروج ( صور فلكى دوازده‌گانه ) . معادل فروردين و اسفندماه است . - و . ( 3 ) . مبدأ اين تقويم نهم رمضان سال چهار صد و هفتاد و يك و مصادف با روز اعتدال ربيعى سال هزار و هفتصد و نه ميلادى ( 15 مارس ) ، و از آن پس هر نوروز با اوّل بهار يا روز اعتدال ربيعى مصادف مىگشت ؛ - تاريخ ايران ، پژوهش دانشگاه كيمبريج ، ج 5 ، ص 632 . ( 4 ) . صاحب نوروزنامه مىنويسد : « . . . ملكشاه حكما را از خراسان بياورد و بفرمود هر آلتى كه رصد را به كار آيد بساختند از ديوار ( ربع دايره ؟ ) و ذات الحلق . . . » ؛ - نوروزنامه ، به كوشش على حصورى ، ص 21 ( به نقل از منبع پيشين ) .